Zachowek po siostrze? Przykład z życia.

Czy siostrze spadkodawcy należy się zachowek? Komu tak naprawdę przysługuje roszczenie z tytułu zachowku?


O czym przeczytasz?

Historia czytelniczki.

Napisała do nas czytelniczka z takim oto pytaniem.

Moja ciotka, siostra mojej mamy,  pozostawiła testament, w którym jest zapisane dla mnie i mojego kuzyna po 50 % mieszkania.

Natomiast żyje jeszcze tylko siostra mojej ciotki, która domaga się zachowku, czy faktycznie coś się jej należy?

Zachowek. Co to takiego?

Zachowek jest instytucją prawa spadkowego ukształtowanym w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego. Mianem zachowku określa się uprawnienie bliskich krewnych spadkodawcy do żądania zapłaty określonej kwoty od osób, które nabyły prawa do spadku.

Zachowek co do zasady występuje w przypadku dziedziczenia testamentowego, jednakże może wystąpić także w pewnych wypadkach przy dziedziczeniu ustawowym. Jego rolą jest ochrona interesów niektórych spadkobierców ustawowych, którzy mogliby zostać pominięci w testamencie. Ustawodawca wyszedł z założenia, że osoby najbliższe spadkodawcy powinny partycypować w schedzie spadkowej.

Tutaj znajdziesz więcej informacji na temat testamentu.

W tym miejscu przeczytasz więcej o tym, czym jest dziedziczenie ustawowe z uwzględnieniem własności mieszkania.

Zachowek – kto jest uprawniony do żądania zachowku

Art. 991 k.c. określa krąg podmiotów uprawnionych do zachowku. Zgodnie z brzmieniem tego artykułu, prawo do zachowku przysługuje zstępnym, tj. dzieciom, wnukom, prawnukom itd., małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Jak wynika z powyższego przepisu prawa rodzeństwo spadkodawcy nie jest uprawnione do żądania spadku, ponieważ ustawodawca w art. 911 Kodeksu cywilnego nie dał im takiego uprawnienia. Osobami uprawnionymi do zachowku po spadkodawcy są zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

Kto jeszcze jest uprawniony do zachowku?

Odpowiedź na wyżej postawione pytanie znajdziemy w art. 936 i 937 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 936. Kodeksu cywilnego przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym i jego krewnych tak, jakby był dzieckiem przysposabiającego, a przysposabiający i jego krewni dziedziczą po przysposobionym tak, jakby przysposabiający był rodzicem przysposobionego.

Przysposobiony nie dziedziczy po swoich wstępnych naturalnych i ich krewnych, a osoby te nie dziedziczą po nim.

Natomiast zgodnie z art. 937. Kodeksu cywilnego jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym, stosuje się przepisy poniższe:

  • przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z jego dziećmi, a zstępni przysposobionego dziedziczą po przysposabiającym na tych samych zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy;
  • przysposobiony i jego zstępni nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a krewni przysposabiającego nie dziedziczą po przysposobionym i jego zstępnych;
  • rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a zamiast nich dziedziczy po przysposobionym przysposabiający; poza tym przysposobienie nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z pokrewieństwa.

Z powyższych przepisów prawa dowiadujemy, się że prawo do zachowku na równi ze zstępnymi spadkodawcy traktować należy przysposobionego i jego zstępnych (art. 936 § 1 oraz art. 937 pkt 1 Kodeksu cywilnego), a na równi z rodzicami spadkodawcy – przysposabiającego (art. 936 § 1 oraz art. 937 pkt 3 Kodeksu cywilnego) oraz jego małżonka (art. 936 § 1 i 3 Kodeksu cywilnego).

Komu na pewno nie przysługuje prawo do zachowku?

Prawo do zachowku nie przysługuje:

  • dalszym krewnym (np. teściowi, synowej);
  • osobom, które zostały wydziedziczone w testamencie;
  • osobom, które zostały uznane za niegodne dziedziczenia;
  • osobom, które zrzekły się dziedziczenia;
  • spadkobiercom, którzy odrzucili spadek;
  • małżonkowi, który w chwili śmierci spadkodawcy pozostawał z nim w separacji;
  • małżonkowi, wobec którego spadkodawca wniósł uzasadniony pozew o rozwód z jego wyłącznej winy;
  • osobom uprawnionym do zachowku, które otrzymały już od spadkodawcy darowizny o wartości, która jest co najmniej równa wartości przypadającego im zachowku.

Zachowek a wydziedziczenie

Warto także zaznaczyć, że spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

  • wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  • dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu. Spadkodawca nie może jednak wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył.

Więcej na temat wydziedziczenia, z uwzględnieniem mieszkania, przeczytasz w tym miejscu.

Roszczenie o zachowek

Roszczenie z tytułu zachowku przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli dziedziczyłaby z ustawy po danym spadkodawcy.

Krąg spadkobierców ustawowych znajduje się w art. 931 i 932 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Brak zstępnych

Zgodnie z art. 932 Kodeksu cywilnego w braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

Jednocześni uprawnieni i wcześniejsze przysporzenia

Uprawnionymi do zachowku mogą być jednocześnie tylko zstępni oraz małżonek albo małżonek oraz rodzice spadkodawcy. Nie będzie natomiast miała miejsca sytuacja, gdy jednocześnie uprawnionymi będą zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, a także zstępni oraz rodzice spadkodawcy.

Osobie uprawnionej, która dziedziczyłaby z ustawy po spadkodawcy, przysługuje roszczenie z tytułu zachowku. o ile nie otrzymała należnej kwoty w innej postaci, a mianowicie uczynionej przez spadkodawcę darowizny, w postaci powołania do spadku (z mocy ustawy lub testamentu) lub w postaci zapisu zwykłego lub windykacyjnego (art. 991 § 2), a w przypadku zstępnych spadkodawcy – także w postaci świadczeń na wychowanie oraz wykształcenie ogólne i zawodowe (art. 997).

W tym miejscu przeczytasz jak można zablokować roszczenie o zachowek.

Tutaj dowiesz się czym jest zapis windykacyjny.

Ciekawostka

Zgodnie z art. 1008 Kodeksu cywilnego roszczenie o zachowek nie przysługuje uprawnionemu, który został wydziedziczony. Natomiast zgodnie z art. 928 § 2 Kodeksu cywilnego roszczenie o zachowek nie przysługuje spadkobiercy uznanemu za niegodnego.

Kolejne wyłączenie znajduje się w art. 940 Kodeksu cywilnego, małżonkowi wyłączonemu od dziedziczenia na trybie tego przepisu również nie przysługuje roszczenie o zachowek.

Roszczenie o zachowek nie przysługuje także, spadkobiercy który odrzucił spadek (art. 1020 Kodeksy cywilny), bądź zrzekł się dziedziczenia (art. 1049 § 2 Kodeksy cywilny).

W tym miejscu przeczytasz więcej na temat zrzeczenia się spadku.

A tutaj dowiesz się czym jest odrzucenie spadku w kontekście mieszkania.

Co z przykładem czytelniczki?

W odpowiedzi na zadane przez czytelniczkę pytanie wskazać należy, że rodzeństwo spadkodawcy nie jest uprawnione do roszczenia z tytułu zachowku.

Powyższe znajduje swoją podstawę w art. 911 Kodeksu cywilnego, w którym to przepisie prawa ustawodawca wprost wskazał osoby uprawnione do roszczenia z tytułu zachowku. Natomiast w tym przepisie prawa rodzeństwo nie zostało wymienione.

____

Jeżeli masz pytanie związane z nieruchomościami napisz do nas na redakcja@mieszkanie.pl , a my postaramy się zgłębić temat i odpowiedzieć w formie artykułu.

Advertisement
Advertisement

Artykuły, które mogą Cię zainteresować

SmartHome oczami dzieci - wymarzony pokój

O jakim pokoju marzą dzieci? Przyjrzymy się bliżej inteligentnemu oświetleniu i sprawdzimy jak dzieci same zmieniają pokój w krainę marzeń. SmartHome w Komputroniku. http://Komputronik-SmartHome

Advertisement