Unieważnienie aktu notarialnego. Czy to jest możliwe?

Akt notarialny to szczególny dokument, którego wiarygodność jest potwierdzana poprzez notariusza. To jest zawód zaufania publicznego. Skoro więc mamy dokument sygnowany przez taki urząd to czy możliwe jest jego unieważnienie?


O czym przeczytasz?

Akt notarialny - co to takiego?

Z całą pewnością każdy z nas przynajmniej raz w życiu miał styczność z aktem notarialnym, nawet jeśli sami nie zlecaliśmy sporządzenia dokumentu, to mogliśmy zobaczyć w różnych sytuacjach życia codziennego.

Jedną z nich jest np. sprzedaż nieruchomości, albowiem przepisy wprost stanowią, że tylko w formie aktu notarialnego zbycie takie może nastąpić. Jest to szczególnie ważne dla skuteczności i ważności zawartej przez nas umowy. Skoro prawo wprost wskazuje kiedy forma aktu notarialnego ma być zawarta, to może warto zastanowić się czym w ogóle taki dokument jest?

Akt notarialny to specyficzny rodzaj dokumentu urzędowego, który jest sporządzany przez notariusza. Notariusz jest współuczestnikiem czynności, w której dochodzi do oświadczenia woli, spisuje treść takich oświadczeń, odczytuje je stronom, a na końcu podpisuje ten dokument.

Po podpisaniu aktu notarialnego oryginał zostaje kancelarii notarialnej przez 5 lat. Następnie trafia do archiwum ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego. Strony, które wyrażają oświadczenia woli, otrzymują jedynie odpisy, które mają wartość dokumentów oryginalnych.

Jak wygląda akt notarialny?

Art. 91-95 ustawy Prawo o notariacie regulują, w jaki sposób powinien wyglądać akt notarialny. Z całą pewnością należy stwierdzić, że powinien on być przede wszystkim sporządzony w języku polskim oraz zawierać pewne oblibatoryjne elementy.

Należą do nich:

  • dokładny dzień, miesiąc i rok sporządzenia aktu (na życzenie stron umowy może również zawierać dokładną godzinę podpisania dokumentu),
  • miejsce sporządzenia aktu,
  • dokładne dane notariusza, tj. imię, nazwisko i adres siedziby kancelarii,
  • dokładne dane stron aktu, tj. w przypadku osób fizycznych imię, nazwisko, imiona rodziców, adres zamieszkania,
  • w przypadku firm/podmiotów prawnych nazwę firmy i adres siedziby,
  • w przypadku pełnomocników - ich dane,
  • stwierdzenie, że akt odczytano, przyjęto i podpisano oraz podpisy stron i podpis notariusza. 

W tym miejscu znajdziesz wzór sprzedaży mieszkania w formie aktu notarialnego.

Czy możliwe jest unieważnienie aktu notarialnego?

Jeśli akt notarialny nie spełnia warunków określonych w ustawie, nie można uznać de facto, że istnieje. Konsekwencją braku cech dokumentu urzędowego ze względu na niedochowanie formy aktu notarialnego, jest nieważność czynności prawnej zawartej w tym akcie.

Jednakże, jeśli akt został sporządzony zgodnie z obowiązującym prawem, unieważnieniu może jedynie podlegać czynność prawna ujawniona w akcie notarialnym, sporządzona przez stronę, której oświadczenie było obarczone wadą zwaną „wadą oświadczenia woli”.

Wady oświadczenia woli

To pojęcie z zakresu części ogólnej prawa cywilnego. Wada oświadczenia woli wskazuje, w jakich okolicznościach pewne stany psychiki lub wiedzy człowieka, towarzyszące składaniu oświadczenia woli, uwzględniane są przez system prawny, określają wpływ na ważność czynności prawnych.

Wady oświadczenia woli, które mogą powodować nieważność umowy zostały uregulowane w dziale IV kodeksu cywilnego.

Brak świadomości i pozór

Zgodnie z art. 82 nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Przepis ten odnosi się do stanów psychicznych, osoby która podejmowała decyzję.

Szczególnie należy mieć na uwadze choroby psychiczne, niedorozwój umysłowy albo inny, chociażby nawet przemijające, zaburzenia czynności psychicznych.

Kolejny przepis stanowi, że nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.

Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze.

Błąd co do treści i zniekształcenie

Art. 84 kc mówi o błędzie co do treści czynności prawnej. Jeśli osoba wyrażająca oświadczenie woli pozostawała w istotnym błędzie, wówczas może uchylić się  skutków prawnych swego oświadczenia woli, z tym zastrzeżeniem, że gdyby oświadczenie było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.

Podobne skutki prawne jak przy błędzie ma zniekształcenie oświadczenia woli.

Podstęp i groźba

Artykuły 86 i 87 kc, mówią kolejno o podstępie i groźbie. Tak więc oświadczenie woli złożone przy pomocy podstępu, pozwala na uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Jednakże może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.

Podobnie przy groźbie, kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego świadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.

Pozew o unieważnienie czynności prawnej

Pozew o unieważnienie aktu notarialnego zawierającego czynność prawną obarczoną wadą może złożyć osoba, która to oświadczenie złożyła.

Pozew o unieważnienie czynności prawnej (unieważnienie aktu notarialnego) należy wnieść do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania powoda.

____

Jeżeli masz pytanie związane z nieruchomościami napisz do nas na redakcja@mieszkanie.pl , a my postaramy się zgłębić temat i odpowiedzieć w formie artykułu.

Advertisement
Advertisement

Artykuły, które mogą Cię zainteresować

SmartHome oczami dzieci - wymarzony pokój

O jakim pokoju marzą dzieci? Przyjrzymy się bliżej inteligentnemu oświetleniu i sprawdzimy jak dzieci same zmieniają pokój w krainę marzeń. SmartHome w Komputroniku. http://Komputronik-SmartHome

Advertisement