Obowiązek meldunkowy. Czym jest i jak go spełnić?

Każda osoba zamieszkująca na terytorium Polski zobowiązana jest do zrealizowania ciążącego na niej obowiązku meldunkowego. Dotyczy on zarówno obywateli polskich jak i cudzoziemców.


O czym przeczytasz?

Zamieszkanie a zameldowanie

Rozpoczynając analizę instytucji obowiązku meldunkowego koniecznym jest rozróżnienie dwóch pojęć: „zamieszkanie” i „zameldowanie”.

Zgodnie z treścią art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Ponadto miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

Miejsce zameldowania natomiast wyznacza się na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Wedle przepisów ww. ustawy miejscem tym jest miejscowość z oznaczonym adresem.

Zgodnie z treścią art. 27 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.

Równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego.

Czy obowiązek meldunkowy nadal istnieje?

Ostatnio często można spotkać się z opinią, że obowiązek meldunkowy został zniesiony. Nie jest to prawdą.

Obowiązek meldunkowy pochodzi z okresu PRL. W tamtym okresie, obowiązek meldunkowy pełnił rolę ewidencyjną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Obecnie obowiązek ten dalej istnieje, niemniej w rzeczywistości najbardziej istotne znaczenie ma aktualny adres pod którym dana osoba aktualnie się znajduje.

Treść i wykonywanie obowiązku meldunkowego

Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Obowiązek meldunkowy polega na:

  1. zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego;
  2. wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego;
  3. zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36 ww. ustawy.

Zawiadomienie w zakresie zameldowania

W kwestii zawiadomienia dotyczącego zmiany miejsca zameldowania rozróżnia się dwa rodzaje meldunku:

  1. w miejscu pobytu stałego oraz
  2. w miejscu pobytu czasowego.

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Pobytem czasowym jest natomiast przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem, a czas przebywania w nim trwa dłużej niż okres 3 miesięcy.

Adres zameldowania – jak go ustalić?

Adres zameldowania określa się przez podanie:

  1. w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu - jeżeli jest wydzielony, nazwy województwa oraz kodu pocztowego;
  2. w pozostałych gminach - nazwy miejscowości, ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice, numeru domu i lokalu - jeżeli jest wydzielony, nazwy gminy, nazwy województwa oraz kodu pocztowego.

Jak wypełnić obowiązek meldunkowy?

Chcąc wypełnić ciążący na obywatelach polskich obowiązek meldunkowy koniecznym jest, najpóźniej w 30 dniu od przybycia pod dany adres, udać się do organu gminy właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Następnie, po wypełnieniu stosownego formularza oraz przedstawieniu dowodu tożsamości lub paszportu, a także dołączeniu dokumentu potwierdzającego prawo do lokalu, można dokonać zameldowania.

W celu potwierdzenia prawa do lokalu właścicielowi mieszkania wystarczy jedynie akt notarialny. W przypadku najemcy – konieczne jest przedłożenie umowy najmu.

Ważne! W przypadku najemcy – wykonanie obowiązku meldunkowego nie wymaga obecności właściciela nieruchomości, ani jego zgody.

Dokumentem, który świadczy o tytule prawnym do nieruchomości, może być także odpis księgi wieczystej, orzeczenie sądu lub decyzja administracyjna. 

Obowiązek meldunkowy a brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu

Na osobie, która nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do lokalu, który zajmuje również ciąży obowiązek meldunkowy. W takiej sytuacji, choć wizyta właściciela nieruchomości w urzędzie nie jest konieczna, to podczas meldowania niezbędne jest przedłożenie oświadczenia właściciela, że osoba przebywa pod jego dachem.

Potrzebny będzie też dokument potwierdzający tytuł prawny właściciela, np. odpis aktu notarialnego potwierdzającego prawo własności.

Warto pamiętać, że w sytuacji zameldowania na pobyt czasowy należy wskazać deklarowany okres przebywania tam. W przypadku dokonywania czynności w zakresie pobytu stałego dodatkowo, należy przedstawić zaświadczenie o wymeldowaniu z poprzedniego miejsca ze statusem „pobytu stałego”. 

Forma wykonania obowiązku meldunkowego

Obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy:

  1. w formie pisemnej, na formularzu, w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport, albo
  2. w formie dokumentu elektronicznego, na formularzu umożliwiającym wprowadzenie danych do rejestru PESEL przez organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, pod warunkiem otrzymania urzędowego poświadczenia odbioru.

Ważne! Dokumenty dotyczące realizacji obowiązku meldunkowego można złożyć osobiście lub  przez pełnomocnika.

Realizacja obowiązku meldunkowego krok po kroku

Obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej, na formularzu w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje.

Przedstawia do wglądu dowód osobisty lub paszport, przedstawia także potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego oraz - do wglądu - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu.

Natomiast obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie dokumentu elektronicznego, na formularzu umożliwiającym wprowadzenie danych do rejestru PESEL przez organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, pod warunkiem otrzymania urzędowego poświadczenia odbioru.

Dołącza on do formularza dokument elektroniczny potwierdzający jego tytuł prawny do lokalu, a w razie niemożności jego uzyskania - odwzorowanie cyfrowe tego dokumentu, a obywatel nieposiadający tytułu prawnego do lokalu dołącza do formularza dokument elektroniczny zawierający oświadczenie właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu potwierdzające pobyt w lokalu oraz dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu, a w razie niemożności ich uzyskania - odwzorowanie cyfrowe tych dokumentów.

Przy zameldowaniu na pobyt czasowy należy wskazać deklarowany okres pobytu w tym miejscu.

Formularz zgłoszenia pobytu stałego a pobytu czasowego

W formularzu zgłoszenia pobytu stałego zamieszcza się:

  1. nazwisko i imię (imiona);
  2. numer PESEL, o ile został nadany;
  3. datę i miejsce urodzenia, o ile numer PESEL nie został nadany;
  4. kraj urodzenia;
  5. kraj poprzedniego miejsca zamieszkania;
  6. adres nowego miejsca pobytu stałego;
  7. podpis właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu;
  8. nazwisko i imię pełnomocnika, o ile został ustanowiony;
  9. adres elektroniczny służący do doręczeń, jeżeli osoba dokonała zameldowania na pobyt stały przy wykorzystaniu dokumentu elektronicznego;
  10. adres poczty elektronicznej lub numer telefonu komórkowego;
  11. informację o wyrażeniu zgody na przekazanie danych do rejestru danych kontaktowych osób fizycznych.

Natomiast w formularzu zgłoszenia pobytu czasowego zamieszcza się:

  1. nazwisko i imię (imiona);
  2. numer PESEL, o ile został nadany;
  3. datę i miejsce urodzenia, o ile numer PESEL nie został nadany;
  4. kraj urodzenia;
  5. kraj miejsca zamieszkania;
  6. adres nowego miejsca pobytu czasowego;
  7. deklarowany okres pobytu;
  8. podpis właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu;
  9. nazwisko i imię pełnomocnika, o ile został ustanowiony;
  10. adres elektroniczny służący do doręczeń, jeżeli osoba dokonała zameldowania na pobyt czasowy przy wykorzystaniu dokumentu elektronicznego;
  11. adres poczty elektronicznej lub numer telefonu komórkowego;
  12. informację o wyrażeniu zgody na przekazanie danych do rejestru danych kontaktowych osób fizycznych.

Ważne! W formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub czasowego, składanym w formie dokumentu elektronicznego nie zamieszcza się podpisu właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu.

Organ dokonujący zameldowania na pobyt stały wydaje z urzędu osobie zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały. Natomiast, organ dokonujący zameldowania na pobyt czasowy wydaje osobie, na jej wniosek, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy.

Konieczność zastępczej realizacji obowiązku meldunkowego

Rodzic, opiekun prawny lub opiekun faktyczny wykonują obowiązek meldunkowy za osoby, które:

  1. nie mają zdolności do czynności prawnych, tj.
  2. osoby całkowicie ubezwłasnowolnione,
  3. dzieci do lat 13;
  4. mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, tj.
  5. osoby częściowo ubezwłasnowolnione,
  6. dzieci w wieku od 13 do 18 lat.

Obowiązek meldunkowy cudzoziemców

Zgodnie z treścią art. 40 ustawy z dnia z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Cudzoziemiec będący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, obywatelem państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub obywatelem Konfederacji Szwajcarskiej, przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.

Członek rodziny cudzoziemca, niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, obywatelem państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) lub obywatelem Konfederacji Szwajcarskiej, jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.

Pozostali cudzoziemcy mają obowiązek zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej czwartego dnia, licząc od dnia przybycia do tego miejsca, przy czym deklarowany przez niego okres pobytu czasowego pod określonym adresem nie może przekroczyć okresu, w którym cudzoziemiec ten może legalnie przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z dokumentem potwierdzającym jego prawo pobytu.

Z wykonania obowiązku meldunkowego są zwolnieni, pod warunkiem wzajemności: szefowie i członkowie personelu przedstawicielstw dyplomatycznych oraz urzędów konsularnych państw obcych, łącznie z członkami ich rodzin pozostającymi z nimi we wspólnocie domowej, a także inne osoby na podstawie ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych.

Obowiązek meldunkowy nie dotyczy także cudzoziemców, którzy będą przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej krócej niż 30 dni.

Obowiązek meldunkowy cudzoziemca – wymagane dokumenty

Cudzoziemcy mogą realizować ciążący na nich obowiązek meldunkowy poprzez złożenie formularza zgłoszenia zarówno w formie pisemnej jak i elektronicznej w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkują.

Do formularza zgłoszeniowego konieczne jest załączenie następujących dokumentów:

  1. potwierdzenie pobytu dokonane przez właściciela lokalu/domu lub osobę dysponująca innym tytułem prawnym do lokalu (potwierdzenia pobytu dokonuje się w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia)
  2. dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu (np. wypis z księgi wieczystej, akt notarialny, umowa najmu, decyzja administracyjna lub inny dokument potwierdzający prawo do lokalu);
  3. przy zameldowaniu na pobyt stały - zaświadczenie o wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego (obowiązek ten nie dotyczy osób, które jednocześnie z zameldowaniem zgłaszają wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu); nie dotyczy cudzoziemców nieposiadających dotychczas pobytu stałego;
  4. przy zameldowania na pobyt stały - karta pobytu wydana w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zgody na pobyt ze względów humanitarnych, ochrony uzupełniającej, albo nadaniem statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, dokument „zgoda na pobyt tolerowany”, decyzję o nadaniu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, udzieleniu w Rzeczypospolitej Polskiej ochrony uzupełniającej, zgody na pobyt ze względów humanitarnych albo zgody na pobyt tolerowany;
  5. przy zameldowaniu na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące:
  6. dla obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, obywateli państwa członkowskiego EFTA i Szwajcarii: ważny dokument podróży lub inny ważny dokument potwierdzający jego tożsamość i obywatelstwo,
  7. dla obywateli innych państw: ważny dokument podróży oraz ważną kartę stałego pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej lub ważną kartę pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej, a gdy brak takiej możliwości - przedstawia inny dokument potwierdzający, że jest on członkiem rodziny obywatela Unii Europejskiej;
  8. przy zameldowaniu na pobyt stały:
  9. dla obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, obywateli państw członkowskiego EFTA i Szwajcarii: ważny dokument podróży lub inny dokument potwierdzający jego tożsamość i obywatelstwo;
  10. dla obywateli innych państw: ważny dokument podróży oraz ważną kartę stałego pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej albo ważną kartę pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej, a gdy brak takiej możliwości - przedstawia inny dokument potwierdzający, że jest on członkiem rodziny obywatela Unii Europejskiej.

Ważne: W przypadku zgłoszenia zameldowania przez pełnomocnika dodatkowo pisemne pełnomocnictwo do zameldowania oraz dowód osobisty pełnomocnika lub w uzasadnionym przypadku inny dokument pozwalający na ustalenie tożsamości.

Wymeldowanie

Wymeldowania z miejsca pobytu, co do zasady, powinien dokonać sam zainteresowany, a zatem osoba, która opuszcza jakieś miejsce i melduje się w nowym.

Wymeldowanie powinno nastąpić najpóźniej w dniu, w którym nastąpi wyprowadzka z miejsca zameldowania na pobyt stały. Można tego dokonać także podczas meldowania się w nowym miejscu pobytu. W takiej sytuacji organ zamelduje osobę w nowym miejscu, jednocześnie automatycznie wymeldowując z poprzedniego.

W przypadku mieszkań wynajmowanych, jeśli lokator zaniedba tę kwestię, wymeldować może go również właściciel mieszkania. W tym celu właściciel mieszkania składa wniosek o tzw. administracyjne wymeldowanie, w którym wskazuje datę wyprowadzki lokatora (muszą minąć przynajmniej trzy miesiące), przyczynę wyprowadzki oraz obecne miejsce pobytu. W praktyce jest niestety bardzo trudne.

Ważne! Im więcej danych dotychczasowego najemcy właściciel wskaże we wniosku o administracyjne wymeldowanie, tym szybciej nastąpi skuteczne wymeldowanie z lokalu.

____

Jeżeli masz pytanie związane z nieruchomościami napisz do nas na redakcja@mieszkanie.pl , a my postaramy się zgłębić temat i odpowiedzieć w formie artykułu.

Artykuły, które mogą Cię zainteresować