Drony – nowe przepisy AD 2021. Kto może je obsługiwać? Co z lataniem nad czyjąś posesją?

Przy okazji regulacji tego segmentu powstał niezły chaos. Sama idea wydaje się jednak słuszna. Kiedy trzeba się zarejestrować jako osoba korzystającą z drona? Co można zrobić gdy dron lata nad posesją? Jaką odpowiedzialność ponosi "dronujący"?


O czym przeczytasz?

Zdjęcia i konsultacje merytoryczne - Kuba Różycki robiący wideo na mieszkanie.pl

Bezzałogowe statki powietrzne

31 grudnia 2020 r. weszły w życie nowe przepisy ujednolicające prawo lotnicze w Unii Europejskiej, a zatem także w Polsce, dotyczące wykonywania lotów bezzałogowymi statkami powietrznymi (BSP).

Podstawę regulacji stanowi rozporządzenie delegowane Komisji Europejskiej 2019/945 z dnia 12 marca 2019 r. w sprawie systemów bezzałogowych statków powietrznych oraz operatorów systemów bezzałogowych statków powietrznych z państw trzecich. 

Natomiast zgodnie z definicją legalną

dron to pilotowane zdalnie - kierowane przez operatora lub autonomicznie - samodzielnie, z użyciem autopilota lub innego systemu na pokładzie, urządzenie.

Ponadto aktami regulującymi kwestie związane z dronami są także:

  • rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych (skonsolidowane z dnia 06 czerwca 2020 r.);
  • rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2020/639 z dnia 12 maja 2020 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/947 w odniesieniu do scenariuszy standardowych dla operacji wykonywanych w zasięgu widoczności wzrokowej lub poza zasięgiem widoczności wzrokowej;
  • rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/1058 z dnia 27 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/945 w odniesieniu do wprowadzenia dwóch nowych klas systemów bezzałogowych statków powietrznych.

Regulacje związane z możliwością wykorzystywania drona zostaną także zawarte w znowelizowanej ustawie z dnia 03 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze. W chwili obecnej ta wersja ustawy znajduje się w fazie projektowej.

Kategorie dronów

W wyniku wejścia w życie nowych przepisów regulujących kwestie związane z dronami, zniknął podział na loty rekreacyjne i sportowe oraz komercyjne. W ich miejsce zostały wprowadzone trzy kategorie lotów.

Kategorie te obejmują:

  1. kategorię otwartą (open) – obejmującą operacje VLOS niewymagające uzyskania zgody/zezwolenia, drony o masie poniżej 25kg i loty do maksymalnej wysokości 120m nad terenem (lub ponad przeszkodą wyższą niż 120m), w których ryzyko dla osób trzecich jest bliskie zeru. Kategoria ta zawiera dodatkowe 3 podkategorie lotów:
    1. podkategoria A1 (loty nad ludźmi)- drony klasy C0 (do 250 g), C1 do 900 g), budowane samodzielnie (do 250 g); dopuszcza się przelot nad osobami postronnymi, zakaz lotów nad zgromadzeniami osób,
    2. podkategoria A2 (loty blisko ludzi)- drony w klasie C2 (do 4 kg); zakaz lotów nad osobami
      i zgromadzeniami osób, minimalna odległość od osób to 30 m lub 5 m, jeżeli dron posiada funkcję ograniczającą prędkość lotu do 5 m/s,
    3. podkategoria A3 (loty z daleka od ludzi)- drony w klasie C3 i C4 lub budowane samodzielnie (do 25 kg); zakaz wlatywania nad osoby i zgromadzenia osób - odległość pozioma od osób i zabudowy minimum 150 m; obszary z założenia bez osób postronnych (pole, łąka);
  2. kategorię szczególną (specyfic) – obejmującą operacje VLOS/BVLOS wykonywane za oświadczeniem stosowania się do standardowych scenariuszy lub wymagające uzyskania zezwolenia od właściwego organu z racji większego ryzyka dla osób trzecich w porównaniu  do operacji z Kategorii Otwartej. Zezwolenie może tyczyć się pojedynczej operacji, grupy operacji. Trzecia możliwość wykonywania lotów w tej kategorii to zdobycie przez operatora certyfikatu LUC.
  3. kategorię certyfikowaną – obejmującą operacje VLOS/BVLOS, które wymagają certyfikacji bezzałogowego systemu powietrznego na podstawie rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/945 i certyfikacji operatora oraz, w stosownych przypadkach, uzyskania licencji przez pilota bezzałogowego statku powietrznego. Kategoria Certyfikowana obejmuje operacje wysokiego ryzyka dla osób postronnych – porównywalnego do ryzyka wykonywania lotów załogowymi statkami powietrznymi.

W wyniku wprowadzonych regulacji unijnych, dokonano także podziału dronów na klasy, które muszą uwzględnić producenci i dystrybutorzy, jeśli urządzenie ma zostać w ogóle dopuszczone do sprzedaży w Unii Europejskiej. Klasy te obejmują:

  1. klasę C0– drony o masie <250g i maksymalnej prędkości lotu <19m/s z ograniczeniem wysokości lotu maksymalnie do 120m. Drony klasy C0 mogą latać we wszystkich podkategoriach Kategorii Otwartej;
  2. klasę C1– drony o masie <900g lub takie, które podczas zderzenia z człowiekiem generują energię kinetyczną <80J, o maksymalnej prędkości lotu <19m/s z ograniczeniem wysokości lotu maksymalnie do 120m. Drony klasy C1 mogą latać we wszystkich podkategoriach Kategorii Otwartej (A1, A2 i A3);
  3. klasę C2– drony o masie <4kg, które mają tryb wolnego lotu włączany z aparatury i ograniczony do prędkości <3m/s w poziomie, z ograniczeniem wysokości lotu maksymalnie do 120m. Drony klasy C2 mogą latać w podkategoriach A2 (blisko ludzi, minimalnie 5m lub 30m) i A3 (z dala od ludzi) Kategorii Otwartej;
  4. klasę C3– drony o masie <25kg, które mogą latać w różnych trybach automatycznych i mają ograniczenie wysokości lotu do 120m. Drony klasy C3 dopuszczone są tylko do podkategorii A3 (z dala od ludzi) Kategorii Otwartej;
  5. klasę C4– drony o masie <25kg, które nie mają trybów automatycznych z wyjątkiem standardowej stabilizacji lotu (bliżej im np. do modeli latających).

Warto podkreślić, że istnieją także mniej formalne podkategorie, czy bardziej specjalizacje, jak np. drony wykorzystywane do różnych operacji w pomieszczeniach. 

Rejestracja operatorów dronów – czy zawsze jest konieczna?

Zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami, drony należące do kategorii C0 mogą być obsługiwane przez operatorów niezarejestrowanych.

Jak wskazuje nasz ekspert operowanie dronem jest - tak jak w przypadku pojazdów - bardzo mocno związane zarówno z wagą, jak i możliwościami "statku powietrznego". Z uwagi na to oraz w związku z potencjalną odpowiedzialnością proponowany brak konieczności rejestracji tylko w przypadku tych najmniejszych jest w pełni uzasadnionym podejściem.

Zgodnie z treścią art. 14 ust. 5 ww. rozporządzenia, operatorzy systemów bezzałogowych statków powietrznych rejestrują się jeżeli wykonują operacje w kategorii „otwartej” z użyciem któregokolwiek z następujących bezzałogowych statków powietrznych:

  1. które mają MTOM wynoszącą 250 g lub więcej, bądź które w przypadku uderzenia mogą przekazać człowiekowi energię kinetyczną o wartości powyżej 80 dżuli;
  2. które wyposażono w czujnik zdolny do zbierania danych osobowych, chyba że dany statek powietrzny spełnia wymogi dyrektywy 2009/48/WE;
  3. jeżeli wykonują operacje w kategorii „szczególnej” z użyciem bezzałogowego statku powietrznego bez względu na jego masę.

Uwzględniając powyższe należy wskazać, że o ile rozporządzanie wprowadza możliwość wykonywania lotów dronami należącymi do klasy C0, tak wymóg ten obowiązuje w sytuacji, gdy na urządzeniu zamontowany jest czujnik zdolny do zbierania danych osobowych, tj. kamera rejestrująca obraz oraz mikrofon.

W związku z tym, że większość dronów kupowanych jest do nagrywania filmów, w konsekwencji wszystkie tego rodzaju urządzenia będą wymagały rejestracji.

Jeśli operator dysponuje dronem o wadze do 250 g, który nie jest wyposażony w kamerę ani mikrofon, to loty te mogą odbywać się bez zezwolenia.

Rejestracji nie wymagają także zabawkowe urządzenia latające (to tzw. statki powietrzne spełniające wymogi dyrektywy 2009/48/WE).

Dyrektywa określa, że zabawką jest produkt, który może być używany przez osoby poniżej 14 roku życia. Małoletnie osoby w wieku poniżej 14 lat samodzielnie mogą korzystać jedynie z zabawkowych dronów, a z pełnoprawnych dronów pod bezpośrednim nadzorem dorosłego posiadającego odpowiednie uprawnienia.

Jak uzyskać uprawnienia pilota lub operatora drona?

W celu uzyskania uprawnień pilota (indywidualnego użytkownika) lub operatora (firmy lub instytucji) bezzałogowych statków powietrznych, a w konsekwencji móc korzystać z dronów należących do klasy C0 i C1 koniecznym będzie przejście bezpłatnego szkolenia online i zaliczenie testu znajdującego się na stronie internetowej Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Nasz ekspert podkreśla, że każde, choćby najbardziej podstawowe szkolenie z obsługi drona jest bardzo wskazane. Istnieją bowiem sytuacje problematyczne, a nawet niebezpieczne. Faktycznie, takie sytuacje jak utrata sygnału gps przez urządzenie, czy utrata go z pola widzenia, mogą przysporzyć kłopotów.

Tak jak w życiu, niezależnie od intensywności uregulowania, czy przejrzystości przepisów, zawsze najważniejszy pozostaje zdrowy rozsądek i pokora. Doświadczenie zdobywa się z biegiem czasu, a szkolenie i test to dobry pomysł na przybliżenie podstawowej wiedzy, w tym zasad prawnych. 

Strona umożliwia rejestrację wszystkich użytkowników dronów, szkolenie online, test online oraz wygenerowanie numeru rejestracyjnego.

Test w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego

Kluczową kwestią jest zarejestrowanie się jako pilot lub operator, a zatem uzyskanie indywidualnego numeru rejestracyjnego umożliwiającego identyfikację podmiotu (rejestracji nie polega konkretny dron, a jedynie oznacza się posiadane takiego urządzenia).

Uprawnienia pilota systemu bezzałogowego statku powietrznego może uzyskać osoba, która ukończyła 14 rok życia.

Test online obejmuje łącznie 40 pytań wielokrotnego wyboru z takich dziedzin jak bezpieczeństwo lotnicze, ograniczenia korzystania z przestrzeni powietrznej, regulacje lotnicze, procedury operacyjne, ogólna wiedza na temat systemów dronów, ochrona prywatności i danych, ubezpieczenie.

Obowiązek zaliczenia testu online dotyczy wszystkich dronów o masie powyżej 250 g oraz wszystkich dronów posiadających czujnik umożliwiający zbieranie danych, tj. dronów wyposażonych w kamerę rejestrującą obraz oraz mikrofon. 

Dron lata nad posesją – co można zrobić?

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza do porządku prawnego zasadę ochrony życia prywatnego. Zgodnie z brzmieniem art. 47 Konstytucji, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. 

Ponadto art. 24 Kodeksu cywilnego zapewnia ochronę dóbr osobistych każdego człowieka. Do dóbr osobistych zalicza się m.in. prawo do prywatności.

Uwzględniając powyższe, należy przyjąć, że w sytuacji, gdy dron wlatuje na posesję w sposób nieuprawniony, nic nie stoi na przeszkodzie aby powołać się na ochronę dóbr osobistych.

W nauce prawa dominuje pogląd, że w sytuacji gdy dron sterowany przez osobą obcą lata nad posesją to działanie to może zostać zakwalifikowane jako naruszenie prawa do spokoju, prywatności, a także prawo nietykalności mieszkania, a w konsekwencji właścicielowi nieruchomości przysługuje żądanie zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne.

W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Warto jednak pamiętać, że naruszane dobra osobiste to pojęcie subiektywne, a w konsekwencji przed wystąpieniem do sądu, właściciel nieruchomości musi ustalić w jaki sposób udowodnić przed sądem fakt, że jego prywatność została naruszona.

 

Sterowanie dronem a odpowiedzialność karna

W przypadku, gdy dron wlatuje na posesję w sposób nieuprawniony możliwe jest także skorzystanie przez właściciela z tzw. obrony koniecznej. Obrona konieczna przed dronem może być zastosowana, jeśli osoba sterująca dronem samowolnie naruszyła przestrzeń nad nieruchomością.

Ponadto, właściciel drona, który lata nad cudzą posesją w sposób uciążliwy, może podlegać odpowiedzialności karnej w oparciu o przepisy Kodeksu wykroczeń.  Zgodnie z treścią art. 51 KW kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem zakłóca spokój, porządek publiczny, spoczynek nocny albo wywołuje zgorszenie w miejscu publicznym, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Jeżeli czyn ma charakter chuligański lub sprawca dopuszcza się go, będąc pod wpływem alkoholu, środka odurzającego lub innej podobnie działającej substancji lub środka, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Jeśli praca drona spowoduje zniszczenia, a szkoda nie przekracza 500,00 zł to właściciel drona może być ukarany grzywną lub ograniczeniem wolności. Jeśli wartość szkody przekracza 500,00 złotych, kara może polegać na ograniczeniu wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Ponadto, zgodnie z treścią art. 107 KW, kto w celu dokuczenia innej osobie złośliwie wprowadza ją w błąd lub w inny sposób złośliwie niepokoi, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1500 złotych albo karze nagany. Należy jednak pamiętać, że wykroczenie to wymaga działania celowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt: III KK 213/12).

Osoba obsługująca drona, która niepokoi właściciela posesji, może również narazić się na odpowiedzialność na płaszczyźnie kodeksu karnego. Jak stanowi art. 190a KK, kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Do zakwalifikowania zachowania osoby obsługującej drona jako stalking wymagana jest uporczywość w jego działaniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt: IV KK 196/15). Jednorazowy przelot nad posesją nie jest z pewnością przestępstwem stalkingu.

Podstawą odpowiedzialności osoby obsługującej drona, który lata nad posesją mogą być także przepisy ustawy Prawo lotnicze. Tak na przykład art. 211 ww. ustawy, stanowi, że wykonywanie lotów (a latanie dronem mieści się w zakresie przedmiotowym owej ustawy) niezgodnie z obowiązującym prawem, jest również przestępstwem — i to zagrożonym karą pozbawienia wolności do roku.

Więcej o legalności podglądania sąsiadów przeczytasz tutaj.

____

Jeżeli masz pytanie związane z nieruchomościami napisz do nas na redakcja@mieszkanie.pl , a my postaramy się zgłębić temat i odpowiedzieć w formie artykułu.

Artykuły, które mogą Cię zainteresować