7 ikon polskiego designu – kultowe meble z czasów PRL-u powracają w nowej odsłonie

Powojenne polskie wzornictwo wraca w wielkim stylu i zachwyca świat. Poznaj genialne projekty z lat 50. 60. 70. oraz ich historie, które w XXI w. doczekały się szczęśliwego zakończenia. Jak wskrzeszone ikony odnajdują się we współczesnych wnętrzach?


O czym przeczytasz?

Mid-century modern zza żelaznej kurtyny

Jedne z nich znał każdy, inne nie ujrzały światła dziennego. Projekty mebli wybitnych projektantów, które powstawały w realiach powojennej Polski, miały często pogmatwane losy. Obecnie, za sprawą marek, które produkują ich wznowione edycje, zyskują rzesze zwolenników i uznanie na całym świecie.

Powodzenie, jakim cieszą się obecnie meble polskich projektantów sprzed ponad pół wieku, wynika m.in. z powrotu globalnej mody na wzornictwo mid-century modern, która panuje nie tylko w naszym kraju. Meble projektowane z myślą o niewielkich przestrzeniach doskonale sprawdzają się w dzisiejszych mieszkaniach i wpisują się w trend microliving. Bardziej kompaktowe, mobilne, lżejsze sprzęty lepiej odpowiadają współczesnemu stylowi życia, który jest mniej osiadły – częściej obecnie zmieniamy miejsce zamieszkania, stajemy się cyfrowymi nomadami.

Wszystkie poniższe projekty opisywaliśmy już indywidualnie, we wcześniejszych artykułach, które przybliżały również sylwetki ich twórców oraz inne zaprojektowane przez nich wzory mebli. Tym razem przedstawiamy zestawienie 7 wybranych projektów, które zyskały miano ikon polskiego designu.

Fotel 366 Józef Chierowski / 366 Concept

Fotele J. Chierowski 366 Concept

Prawie każdy go pamięta. Najpopularniejszy fotel PRL-u, ikona polskiego wzornictwa z lat 60. produkowana w kolejnych wersjach przez dwie dekady, czyli model 366 projektu Józefa Chierowskiego, dzisiaj doczekał się drugiego, zupełnie nowego życia. Wskrzeszenie tego kultowego projektu zawdzięczamy twórcom marki 366 Concept, którzy cały swój pomysł na biznes oparli na seryjnej produkcji i sprzedaży nowej edycji fotela. Produkcję, bazującą na pierwotnym projekcie, rozpoczęto w 2014 roku, po otrzymaniu wyłącznych praw licencyjnych i oryginalnych rysunków od rodziny projektanta. Po ponad 50 latach od swojej premiery fotel otrzymał dokładnie takie wymiary i formę, o jakich marzył Józef Chierowski. Śruby mocujące siedzisko do nóg fotela zostały ukryte, co w czasach produkcji w państwowych zakładach, z powodu braku odpowiednich mocowań, okazało się nieosiągalne.

Wcześniej, do lat 80. powstało około miliona egzemplarzy kolejnych wcieleń fotela Chierowskiego. Produkowała je Świebodzicka Fabryka Mebli. Nazwa 366 to po prostu fabryczny numer modelu. O powodzeniu projektu, w pewnej mierze przesądził przypadek. W zakładzie w Świebodzicach wybuchł pożar, który strawił część hal produkcyjnych i maszyn. Fabryka pilnie potrzebowała nowych projektów mebli, które pozwolą na prostą, tanią i szybką produkcję. Projekt Józefa Chierowskiego spełniał te oczekiwania i okazał się strzałem w dziesiątkę. Po pewnym czasie fotele 366 zagościły w bardzo wielu polskich mieszkaniach, a także kawiarniach i biurach. Ich zaletą były niewielkie gabaryty, które sprawdzały się w małych pomieszczeniach. Fotele były również bardzo wygodne, ponieważ projektant zadbał o ergonomię.

Fotele J. Chierowski 366 Concept

Fotel 366 powrócił w nowej, nowoczesnej odsłonie. Zmieniły się sposób wykończenia drewna i materiały obiciowe. Wysoki połysk i bure tapicerki poszły w odstawkę. Obecnie podstawa wykonywana jest z litego drewna dębowego, o kilku naturalnych wybarwieniach i wykończeniach, do wyboru. Jeżeli chodzi o część tapicerowaną, w ofercie marki dostępna jest gama starannie dobranych, eleganckich tkanin, takich jak aksamit czy tweed, w kolorach zgodnych z wnętrzarskimi trendami. Oprócz podstawowego modelu fotela produkowane są także inne meble, takie jak sofa, stolik kawowy, fotele-ławki podwójne i potrójne, fotele na biegunach, czy dziecięca, mini wersja fotela. Od czasu założenia firmy, marka 366 rozwinęła skrzydła. Dzisiaj produkuje również kolejne kolekcje mebli retro, na podstawie innych projektów i sprzedaje swoje meble na całym świecie.

Fotel 366 projektu Józefa Chierowskiego w odświeżonej wersji 366 Concept zdobył wyróżnienie must have 2015, a także był wystawiany m.in. przez Muzeum Designu w Londynie. Model cieszy się nieustającym zainteresowaniem i popularnością również za granicami naszego kraju, co pokazuje, że dobre wzornictwo jest uniwersalne i potrafi przetrwać próbę czasu.

Fotel RM58 Roman Modzelewski / VZOR

Fotele RM58 R. Modzelewski VZOR

Fotel RM58 powstał w 1958 roku na podstawie przełomowego projektu Romana Modzelewskiego. Roman Modzelewski był jednym z pierwszych projektantów w Polsce, którzy w latach 50. eksperymentowali z tworzywami sztucznymi. Wykonany ręcznie prototyp fotela RM58 był jednym z najwcześniejszych polskich przykładów mebli z laminatu poliestrowo-szklanego. Jego innowacyjność polegała jednak nie tylko na materiałach zastosowanych do produkcji. W pełni zamknięta bryła i organiczna forma siedziska nie miała swojego odpowiednika w swoim czasie ani w Polsce, ani gdzie indziej na świecie. Jeden z najwcześniejszych zachowanych prototypów RM58 (w kolorze białym) został kilka lat temu zakupiony do stałej kolekcji Victoria and Albert Museum w Londynie.

Czasy, w których powstawał projekt Romana Modzelewskiego, ze względu na sytuację polityczno-gospodarczą w Polsce, nie sprzyjały jego karierze na światowym rynku. Projekt fotela RM58 zyskał jednak uznanie w kraju i za granicą. Sam Le Corbusier chciał odkupić prawa do jego produkcji. Z dużym prawdopodobieństwem można uznać, że gdyby nie okoliczności, fotel Modzelewskiego mógłby stać się światową ikoną designu. Ówczesne realia nie pozwoliły na seryjną produkcję, jednak pechowy los genialnego wzoru w końcu się odmienił. Projekt otrzymał swoją drugą szansę w XXI wieku. Został wprowadzony do produkcji za sprawą grupy VZOR i z miejsca stał się wizytówką polskiego designu. Był wielokrotnie prezentowany na wystawach i targach wzornictwa na całym świecie. Projektem zainteresowało się m.in. nowojorskie Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Fotel RM58 w krótkim czasie stał się bestsellerem nowojorskiego MoMA Design Store.

Fotele RM58 R. Modzelewski VZOR

Dzięki nieużywanej dotąd w polskim przemyśle meblarskim technologii formowania rotacyjnego, w 2012 roku odtworzono historyczny model fotela RM58. Precyzyjnie dopracowana forma stanowi stuprocentowe odwzorowanie względem oryginału. Wykorzystanie nowych technologii przemysłowych oraz nowych materiałów w produkcji pozwoliło pokonać ograniczenia rzemieślnicze i stworzyć produkt wysokiej jakości, który można wyprodukować szybko i stosunkowo tanio w dużych partiach. O wszelkich szczegółach, łącznie z paletą kolorystyczną, producenci decydują w porozumieniu z posiadaczką patentu, wdową po Romanie Modzelewskim, Werą Modzelewską.

Oprócz pierwszej kolekcji klasycznej, czyli wykończonej na wysoki połysk, marce VZOR udało się również uzyskać matową wersję fotela w wielu nowych, współczesnych odmianach kolorystycznych, która dzięki siedzisku z polietylenu może być użytkowana również na zewnątrz. W 2016 r. do serii CLASSIC i MATTE dołączyła kolekcja SOFT, czyli nowe, tapicerowane wcielenie historycznego fotela. Miękka wersja dostępna jest także z nowymi rodzajami podstawy: zamiast czterech nóżek, możemy mieć fotel na jednej nodze i dysku lub na jednej nodze z podstawą czteroramienną. Tapicerowane siedzisko z pianki poliuretanowej jest dostępne w ponad 80 tkaninach.

Marka VZOR w późniejszym czasie wprowadziła także kolejne modele foteli zaprojektowanych przez Romana Modzelewskiego: RM56 z siedziskiem z formowanej sklejki i geometryczny tapicerowany fotel RM57 nagrodzony przez IWP wyróżnieniem Dobry Wzór 2019.

Fotel Tulipan Teresa Kruszewska / FAMEG

Fotel Tulipan T. Kruszewska FAMEG

Polski powojenny design w zeszłym roku doczekał się kolejnej niezwykłej reedycji. Firma FAMEG wprowadziła do produkcji fotel Tulipan, legendarny projekt Teresy Kruszewskiej z 1973 roku. Prototyp fotela tulipan, tak jak wiele innych projektów tej projektantki powstał w Fabryce Mebli Giętych w Radomsku (dziś FAMEG) i niemal pół wieku czekał na wdrożenie do produkcji seryjnej. Tapicerowany fotelik był oryginalnie jednym z elementów zestawu mebli wypoczynkowych. Kielichowata, organiczna forma fotela była efektem badań nad możliwościami plastycznymi sklejki, które Teresa Kruszewska prowadziła od lat 50. Projekt cechuje niezwykłe połączenie subtelnej formy z funkcją. Świadome myślenie jednocześnie o estetyce i właściwej konstrukcji jest charakterystyczne dla tej projektantki. Premiera nowej odsłony fotela odbyła się w lutym 2020 r. podczas targów Arena Design w Poznaniu.

Regał o zmiennych wysokościach Rajmund Teofil Hałas / Nowymodel

Regał R. T. Hałas Nowymodel

Profesor Rajmund Teofil Hałas jeden z najwybitniejszych polskich projektantów, na przełomie lat 50. i 60. XX w. stworzył wiele doskonałych wzorów mebli, które ze względu na peerelowskie realia nie zostały wdrożone do produkcji. Na szczęście, w rodzinnych zbiorach przetrwały prototypy. Zainteresowała się nimi marka Nowymodel.org, która zajmuje się wprowadzaniem na rynek dawnych ikon polskiego designu. Meble projektu Rajmunda Teofila Hałasa są w końcu produkowane. Wskrzeszone zostały takie wzory jak: stolik Kawa i Papierosy, Półka (obecnie Regał) o zmiennych wysokościach, seria Imugo czy krzesła Czerwone-Białe-Czarne. 

Regał zaprojektowany przez prof. Hałasa w 1959 r. został po raz pierwszy wdrożony do produkcji po ponad 60 latach — w 2013 r. To niezwykle prosty i funkcjonalny mebel, którego złożenie zajmuje zaledwie kilka minut i nie wymaga użycia żadnych narzędzi. Unikalny system łączenia półek za pomocą klamer ze stali nierdzewnej pozwala dowolnie konfigurować je w pionie i w poziomie. Regał może pełnić funkcję zarówno mebla przyściennego, jak i wolnostojącego, dzielącego przestrzeń. Półki regału wykonane są z olejowanego drewna dębowego. Oryginalny projekt zdobył tytuły must have Łódź Design Festival (2014) oraz Dobry Wzór (2016) organizowany przez Instytut Wzornictwa Przemysłowego.

Krzesła 200-190 Rajmund Teofil Hałas / 366 Concept

Krzesła 200-190 R. T. Hałas 366 Concept

Również marka 366 Concept wprowadziła do sprzedaży meble produkowane według słynnego projektu Rajmunda Teofila Hałasa - serię krzeseł 200-190. Krzesła to projekt prof. Hałasa z początku lat 60. Wykonywane są z ekskluzywnego drewna jesionowego z mosiężnymi dodatkami. Dostępne są trzy wersje krzeseł: tapicerowana, z siedziskiem i oparciem z fornirowanej sklejki oraz mix - z tapicerowanym siedziskiem i oparciem ze sklejki. Krzesła z welurową tapicerką w wyselekcjonowanej palecie kolorów prezentują się niezwykle elegancko. W kolekcji 200-190 366 Concept znajdują się również stołki i krzesła w wersjach barowych oraz ławka.

Zestaw R1378 Janusz Różański / Politura

Zestaw R1378 J. Różański Politura

Inną młodą, prężnie rozwijającą się marką zaangażowaną w przywracanie do życia rodzimego powojennego wzornictwa jest POLITURA, która odkryła dla szerszego odbiorcy m.in. projekty Edmunda Homy, a także doskonałe wzory Janusza Różańskiego. Meble te nie były w czasach PRL-u produkowane masowo, tak jak np. znane wszystkim fotele 366 Józefa Chierowskiego. Ich forma, mniej opatrzona, zachwyca świeżością, funkcjonalnością i „skandynawską” estetyką.

Zestaw R1378 został zaprojektowany przez Janusza Różańskiego w 1962 roku na Targi Krajowe w Poznaniu. Komplet należał do tzw. „mebli problemowych” i miał stanowić odpowiedź na sytuację mieszkaniową Polaków. Meble wprawdzie nie trafiły wówczas do produkcji, jednak Janusz Różański stworzył projekt ponadczasowy, który dziś wydaje się jeszcze bardziej aktualny. Zestaw R1378 składa się z foteli i stolika kawowego z ruchomym elementem – tacą.

Fotel R1378 ma stelaż wykonany z drewna - jesionowego lub dębowego, do wyboru. Drewno jest naturalne, wykończone półmatowym olejem. Wygodne siedzisko i oparcie z pianki są tapicerowane jedną z wielu dostępnych tkanin. Wyjątkowa forma stelaża oraz niezwykle bogate usłojenie drewna, czyni z każdego fotela R1378 prawdziwy unikat. Wersja w tapicerce wełnianej nadaje projektowi minimalistyczny, skandynawski charakter.

Stelaż stolika R1378 również wykonany jest z drewna jesionowego lub dębowego, wykończonego naturalnym olejem w półmacie. Przesuwana, zdejmowana taca oraz blat stolika wykonane są z płyty fornirowanej. Stolik R1378 - za swoją prostotę i funkcjonalność - został w 2016 r. wyróżniony nagrodą must have przyznawaną przez Łódź Design Festival. Pod przesuwanym, zdejmowanym blatem bez problemu zmieści się laptop, smartfon, książka lub gazeta.

Krzesło PAJĄK H106 Edmund Homa / Politura

Krzesła PAJĄK H106 E. Homa Politura

Zaprojektowany w 1967 roku przez Edmunda Homę prototyp krzesła został wykonany z rzadkiego drewna afromozji. Projekt został odrzucony przez centralną Komisję Zjednoczenia Przemysłu Meblarskiego, ze względu na „zbyt wyrafinowaną formę”. Jedyny egzemplarz znalazł się w magazynie i w trakcie przemian systemowych zaginął bez wieści. Po 40 latach został odnaleziony przez Edmunda Homę w domu jednego z pracowników fabryki, gdzie przez dekady służył jako mebel codziennego użytku. Dziś, za sprawą założycieli marki POLITURA, jeden z najwybitniejszych polskich wzorów XX wieku powrócił na należne mu miejsce – do grona żywych ikon powojennego designu.

Zdjęcia: materiały producentów

Advertisement
Advertisement

Artykuły, które mogą Cię zainteresować

SmartHome oczami dzieci - wymarzony pokój

O jakim pokoju marzą dzieci? Przyjrzymy się bliżej inteligentnemu oświetleniu i sprawdzimy jak dzieci same zmieniają pokój w krainę marzeń. SmartHome w Komputroniku. http://Komputronik-SmartHome

Advertisement