Słodko-gorzki przysmak. Jak nasze zamiłowanie do czekolady wpływa na środowisko?

Mleczna, z orzechami, deserowa, studencka - każdy ma swoją ulubioną. Dzisiaj obchodzimy Dzień Czekolady - z tej okazji przyjrzyjmy się temu, w jaki sposób produkowane jest kakao. Czy wiesz, ile ziaren potrzeba na jedną pyszną tabliczkę?


O czym przeczytasz?

Kakao darem od pierzastego węża

Xocolatl to aromatyczny, gęsty, pokryty pianką napój, którym raczyli się Majowie już 4 tysiące lat temu. Tradycję parzenia tego smakowitego wywaru przejęli od Olmeków. To oni jako pierwsi poznali się na ziarnach kakaowca i wykorzystywali je do produkcji leków, a także w trakcie ceremonii religijnych. To jednak Majowie wznieśli czekoladę do rangi boskiej - nazywając ją napojem bogów i otaczając niebywałą estymą. Pita przez Majów czekolada odbiegała smakiem od napoju, który uwielbiamy pić od dziecka - była bardzo gorzka (xocolatl znaczy “gorzka woda”) i ostra, ze względu na dodatek roztartej papryczki chilli. 

Aztekowie wierzyli, że ziarno kakaowca było dane Toltekom, mitycznym przodkom Azteków i Majów, przez boga Quetzalcoatla, czyli potężnego pierzastego węża, będącego współtwórcą świata. W tym celu wykradł on roślinę dwóm innym bogom, za co spotkała go kara. Kakao zdaniem Azteków dawało siłę przed walką, przynosiło pomyślność w dniu codziennym i sprawność w sypialni. Czekolada była dla nich jednak nie tylko afrodyzjakiem i zagrzewającą do boju miksturą, ale również środkiem płatniczym i to aż do XV wieku. 

Kakao nie jest obecnie drogim - z perspektywy pieniężnej - surowcem, jednak płacimy za nie w całkiem inny sposób. A cena ta jest wysoka. 

Powolne plony z delikatnego drzewka

Prawie 5 milionów ton - tyle ziaren kakaowca produkowanych jest każdego roku na całym świecie, czyli w praktyce w Ameryce Południowej i Afryce Wschodniej, która dostarcza aż 70% globalnego zapotrzebowania na kakao. Lokalni farmerzy coraz trudniej wywiązują się z tego zadania, ponieważ z roku na rok świat spożywa więcej czekolady, a póki co nie wynaleziono mechanicznych sposobów na uprawę kakao. W praktyce oznacza to, że ziarna zbierane są ręcznie - drzewa również pielęgnowane są w ten sposób.

Zmniejsza to znacząco wydajność każdej plantacji, która ma jeszcze inne problemy - kakaowiec jest drzewkiem, które produkuje coraz to mniej ziaren w miarę, jak się starzeje. Większość plantacji zadrzewiona jest roślinami, które już lata świetności mają za sobą, jednak trudno je zastąpić ze względu na fakt, że młode drzewka przez długi czas osiągają “dorosłość”. Dlatego przymuszeni do ciągłej produkcji farmerzy decydują się “wyciskać ostatnie soki” z już dorosłych drzew, a młode sadzą w miejscach lasów. Zdaniem ekspertów, aż 70% nielegalnej deforestacji na Wybrzeżu Kości Słoniowej powodowanej jest zapewnianiem miejsca pod młode krzewy kakaowca.

A potrzeba ich nam olbrzymią liczbę. Jedno młode drzewko kakaowca w rok produkuje tyle ziaren, ile jest potrzebne do wytworzenia… nieco ponad 200 gramów czekolady. Osiągające dojrzałość rośliny produkują rocznie ok. 1000 ziaren, co pozwala na produkcję niepełnego kilograma naszego przysmaku (5-7 tabliczek, zależnie od gramatury). 

Nieosiągalna słodycz i dzieci

Uwielbiana przez jedne dzieci czekolada jest jednocześnie nieosiągalnym produktem dla drugich - głównie tych, które pracują na plantacjach. Z danych podawanych w europejskiej kampanii Make Chocolate Fair! (Sprawmy, by czekolada była fair) wynika, że około 2 milionów nieletnich poniżej 15 roku życia nielegalnie pracuje przy zbiorach kakao w Ghanie i na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Zarówno oni, jak i dorośli w pocie czoła zrywający ziarna i pielęgnujący drzewka na olbrzymich farmach otrzymują skandalicznie niską płacę (mniej niż ćwierć dolara dziennie), nierzadko poddawani są fizycznemu i psychicznemu nękaniu. Organizacje zajmujące się Prawami Człowieka i Prawami Dziecka regularnie alarmują o nadużyciach związanych z produkcją kakao - ich działania przynoszą skutki, jednak wciąż na zbyt małą skalę. Co Ty możesz zrobić, aby pomóc?

Kupujmy rozsądnie, bądźmy za siebie nawzajem odpowiedzialni

Przemysł związany z kakao związany jest z wieloma problemami i wyzwaniami, jednak można mieć nadzieję na poprawę sytuacji. Eksperci zidentyfikowali konkretne czynniki, które mogłyby pomóc na plantacjach - zarówno od strony rolniczej, jak i Praw Człowieka. W działania zaangażowane są nawet wielkie koncerny jak Mars, który przeznaczył środki na stworzenie genomu drzewka bardziej odpornego na susze i dającego większe plony. 

Jako konsumenci mamy olbrzymią moc sprawczą płacąc za zakupy. Wybierajmy czekolady ze znakiem Fair Trade i pochodzące z upraw, które dbają o zrównoważoną produkcję - zarówno ze względu na pracowników, jak i środowisko. Takie słodycze są droższe od tych masowo produkowanych, jednak ma to swoje dobre strony. Doskonałej jakości, spożywana rzadziej czekolada ma wyjątkowy smak i odświętny charakter, który nadaje jej dodatkowej słodyczy. Staje się na powrót tym, czym była dla Majów i Azteków - pysznym darem, którym się delektujemy i który naprawdę doceniamy.  

Artykuły, które mogą Cię zainteresować

500 sekund o rynku nieruchomości #3 – luty 2021

O kredytach hipotecznych, większej dostępności finansowania zakupu mieszkań! O wyprowadzce poza miasto i o ekologii na mieszkanie.pl Świat nieruchomości w podsumowaniu miesięcznym, wspólnie z Fiat