O lęku klimatycznym, chłopskim rozumie i działaniu. Co możesz zrobić dla siebie i ekologii tej jesieni? [Zielony weekend]

Gdy zewsząd docierają do nas informacje na temat ekologicznego kryzysu, łatwo jest poddać się negatywnym nastrojom i uznać, że w pojedynkę nie jesteśmy w stanie nic zmienić. Czy to prawda?


O czym przeczytasz?

Niedawno jeden z brytyjskich uniwersytetów przeprowadził badanie na temat tzw. lęku klimatycznego, zakrojone na niespotykaną dotąd skalę. O wypowiedź poproszono 10 tysięcy młodych osób - w przedziale wiekowym 16-25 lat. Analizie poddano to, co najmłodsze pokolenie czuje i sądzi na temat zmian klimatycznych, a także tego, jak rządzący radzą sobie z tym kryzysem. W badaniu wzięła udział młodzież z Australii, Brazylii, Finlandii, Filipin, Francji, Indii, Nigerii, Portugalii i Wielkiej Brytanii. 

Wyniki są jednoznaczne i nie są przyjemną laurką dla starszych pokoleń. Młodzież doświadcza poczucia porzucenia i zdrady, a to, w jaki sposób starsi zdewastowali planetę uznawane jest przez nich za niemoralne. Ponad 60 procent respondentów zadeklarowało, że czuje się ekstremalnie zmartwiona stanem środowiska, a przyszłość według ¾ wzbudza w nich przerażenie. Ponad połowa ankietowanych przekonana jest o tym, że jako ludzkość skazani jesteśmy na zagładę, a ponad 40 procent w związku z tym ma wątpliwości, czy w ogóle decydować się na dzieci.

Naukowcy są pewni, że życie w ciągłym poczuciu tak nasilonego stresu negatywnie wpływa na zdrowie wchodzących w dorosłość osób. To badanie, wespół z raportem IPCC który jednoznacznie i ostatecznie dowodzi, że zmiany klimatyczne są faktem i są efektem naszych działań, jest ostatnim sygnałem do zmiany. Jak jednak walczyć z poczuciem bezsilności?

Lęk klimatyczny i denialiści

Lęk klimatyczny (climate anxiety) to termin stosowany do określenia złości, przerażenia i braku pewności związanych z postępującymi zmianami klimatu i tym, w jaki sposób wpływają one na nasze życie oraz wpłyną na życie przyszłych pokoleń. Aktualnie lęk klimatyczny jest jednym z najczęściej badanych przez socjologów i psychologów tematów na całym świecie. Okazuje się, że u podłoża stanów depresyjnych, napadów paniki, bezsenności i zaburzeń lękowych, na które cierpi znaczna część populacji przynajmniej raz w trakcie swojego życia, znajdują się wiadomości dotyczące katastrofy ekologicznej. Trwająca od ponad półtora roku pandemia dodatkowo nasila te tendecje.

Z drugiej strony, sceptyków (tzw. denialistów klimatycznych od denial - ang. zaprzeczenie) wątpiących w zasadność ekologicznych postulatów nadal nie brakuje. Co prawda ich postawa stoi w sprzeczności z naukową wiedzą, ale również ma umocowanie w znanych mechanizmach socjologicznych. Odcięcie się od wiadomości dotyczących zmian, unikanie konfrontacji z prawdą i bagatelizowanie racjonalnych dowodów to sposób na unikanie działania, które nie jest łatwe i wymaga poświęceń. Osoby, które wybierają tę drogę, nie są zainteresowane zmianą swojego sposobu myślenia. Co jednak mogą zrobić ci, którzy doświadczają lęku klimatycznego, ponieważ poważnie traktują doniesienia naukowców i obserwują świat wokół siebie?

Działanie lekiem na lęk klimatyczny

Antidotum na poczucie bezsilności i zniechęcenie jest działanie. Małe, duże, będące w zasięgu ręki i możliwości. Dowiedziono, że regularne dokonywanie nawet z pozoru niewielkich zmian, znacząco wpływa na nasze samopoczucie i sprawia, że mamy więcej siły do dalszych przemian. Przypomina to trochę trenowanie dowolnego sportu - osiąganie kolejnych kamieni milowych daje nam poczucie, że możemy osiągnąć jeszcze więcej. A to z kolei przekłada się na poczucie sprawczości i wiary we własne możliwości. 

W trenowaniu zawsze warto mieć partnera - kogoś, kto będzie nas wspierał w gorszych chwilach i inspirował do rozwoju. Dlatego dobrym rozwiązaniem jest poszukanie grupy osób o podobnych poglądach. Można zacząć działać jako wolontariusz przy stowarzyszeniu czy fundacji, która działa w szczególnie istotnym dla nas obszarze (WWF, Greenpeace, Otwarte Klatki, Rodzice dla Klimaty, Earth Strike, Młodzieżowy Strajk Klimatyczny). Możemy też ograniczyć się do wspierania takich grup w inny sposób - finansowy lub udzielając pomocy w formie niematerialnej (konsultacji czy wsparcia, jeśli nasz zawód na to pozwala). Rewelacyjną metodą, która stosunkowo szybko przynosi efekty zmieniające rzeczywistość wokół nas, jest lokalna działalność - z sąsiadami, zaprzyjaźnionymi rodzicami,  w szkole, w pracy. Budowanie poczucia wspólnoty daje olbrzymią moc - zarówno w walce z lękiem klimatycznym, jak i indywidualnym rozwoju.

Podpisywanie petycji, wspieranie finansowe niezależnych aktywistów i dziennikarzy lub dotowanie wybranych osób na Patronite to także świetny sposób na aktywne działanie na rzecz dobra planety. Domeną tego typu osób i organizacji jest (oprócz wywierania presji na rządzących i przedstawianie merytorycznych argumentów na rzecz kształtowania prawa zgodnie z aktualnym stanem świata) - edukacja. Budowanie własnej świadomości i wiedzy jest ostatnim, ale nie najmniej ważnym krokiem do uśmierzenia lęku klimatycznego. 

Prawda naukowców i "moja” prawda, czyli nie daj się “chłopskiemu rozumowi”

W filmie dokumentalnym “Można panikować” autorstwa amerykańskiego reżysera Jonathana L. Ramsey’a, padają znamienne słowa. Film jest opowieścią o życiu i misji klimatologa, dyrektora wydziału geofizyki na Uniwersytecie Warszawskim - profesora Szymona Malinowskiego. “Ludzie mają nie wiedzę, ale poglądy” - mówi profesor, konstatując to, dlaczego wciąż tak wiele osób zaprzecza oczywistej naukowej prawdzie. “Nie wiedzą, ale myślą, że wiedzą lepiej” stwierdza Malinowski. 

To od nas zależy, czy swoje działania i światopogląd będziemy opierać na wytężonej pracy specjalistów i naukowców czy damy wiarę “chłopskiemu rozumowi” kształtowanemu przez nieumocowane w faktach poglądy. 

 

Bibliografia:

Young People's Voices on Climate Anxiety, Government Betrayal and Moral Injury: A Global Phenomenon, University of Bath

Można panikować, Jonathan L. Ramsey. Dokument do obejrzenia bezpłatnie w serwisie Youtube (stan na 17.09.2021)

Advertisement
Advertisement

Artykuły, które mogą Cię zainteresować

SmartHome oczami dzieci - wymarzony pokój

O jakim pokoju marzą dzieci? Przyjrzymy się bliżej inteligentnemu oświetleniu i sprawdzimy jak dzieci same zmieniają pokój w krainę marzeń. SmartHome w Komputroniku. http://Komputronik-SmartHome

Advertisement