Nie chcesz kolejnej pandemii? Dbaj o bioróżnorodność! [Zielony weekend]

To nie tylko wymieranie gatunków egzotycznych zwierząt, ale także kwestia naszego zdrowia, przyszłości naszych dzieci i... zasobności portfela. Dzisiaj Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej. Dowiedz się, jak o nią dbać.


O czym przeczytasz?

Planeta bez nas sobie poradzi, my bez niej na pewno nie

Jednym z bezrefleksyjnie powtarzanych mitów jest to, że różnorodność biologiczna np. zwierząt, skutkuje nasilonym zgromadzeniem patogenów, a tym samym prowadzi do podwyższonego ryzyka zachorowań. Tymczasem, jak dowodzą naukowcy m.in. z NAS (National Academy of Sciences w USA), bioróżnorodność stanowi barierę ochronną przed przenoszeniem się organizmów i patogenów powodujących choroby

W bardzo dużym uproszczeniu można to wyjaśnić w ten sposób, że gdy środowisko ubożeje, ilość przenoszonych patogenów wzrasta. Dzieje się tak dlatego, ponieważ życie na Ziemi jest olbrzymią siecią wspólnych zależności. Jako ludzie stanowimy jedynie element tej sieci - nie mniej i na pewno nie bardziej istotny dla wspólnej egzystencji, niż inne gatunki. 

Prowadząc działania przyczyniające się do wymierania poszczególnych roślin i zwierząt, zaciągamy dług wobec przyszłych pokoleń, a jak pokazuje m.in. ostatnia pandemia, także i siebie. Deforestacja, ekspansywne rolnictwo, nadmierne odławianie ryb i zawłaszczanie coraz większych terenów pod miasta jest działaniem bardzo krótkowzrocznym. Gdy ginie jeden gatunek, najczęściej pociąga za sobą śmierć kolejnych, które przez sieć powiązań były z nim zależne, np. na zasadzie łańcucha pokarmowego. Przerwanie tej ciągłości sprawia, że insekty czy odmiany inwazyjnych roślin tracą swoich naturalnych przeciwników, którzy, gdy równowaga jest zachowana, regulują namnażanie się przedstawicieli danego gatunku. 

Rozrastanie się gatunków inwazyjnych powoduje dalsze zagrożenia dla bioróżnorodności: obce dla danego ekosystemu organizmy, które np. przypadkiem uwolniły się z hodowli czy przywędrowały wraz z dostawą egzotycznych owoców, charakteryzują się bardzo szybkim tempem wzrostu i reprodukcji. Dlatego łatwo wygrywają walkę o zasoby i przejmują habitat rodzimych gatunków, które w konsekwencji są całkowicie eliminowane, a siedlisko naturalne zostaje całkiem zmienione. 

Skala tego zjawiska jest zatrważająca. Statystyki wskazują, że aktualnie wymiera od 5 tysięcy do ok. 50 tys. gatunków roślin i zwierząt każdego roku. To nawet o tysiąc razy więcej niż ma to miejsce w ramach naturalnego procesu wymierania. Co jest czynnikiem, który tak bardzo przyspieszył tę ekstyncję? Niestety - my, ludzie. 

Bezpowrotnie znikają nie tylko tak spektakularne i znane gatunki, jak tygrysy, żyrafy, pandy czy nieistniejący już w przyrodzie nosorożec czarny, ale także bardzo niepozorne organizmy, których nawet nie poznaliśmy. Raport WWF “Living Planet Report 2020” alarmuje, że w latach 1970-2016 średnia liczebność badanych populacji kręgowców spadła o 68%. Poprzednia edycja raportu informowała, że jest to spadek o 58%. 

Wróbel - niegdyś najbardziej powszechnie spotykany gatunek ptaka w Polsce, obecnie zagrożony jest wyginięciem. Od początku XXI wieku  bezpowrotnie zniknęło ponad 1,5 par wróbli na całym świecie.

90% zbadanych światowych stad ryb jest przeławianych, a zdaniem niektórych ekspertów, jeśli zachowamy dotychczasowe tempo eksploatacji morskiego życia, w 2048 roku w oceanach będzie ekologiczna pustka

Ginięcie gatunków to problem nie tylko związany z brakiem pożywienia, ale również rozprzestrzenianiem się chorób. Zdaniem wielu specjalistów, w tym ekologa prof. Piotra Skubały, “bioróżnorodność jest swego rodzaju szczepionką, która zabezpiecza nas przed zagrożeniem ze strony wirusów”. Takie choroby jak Ebola, SARS, a także AIDS oraz ptasia i świńska grypa oraz “czarny bohater” ostatniego roku - koronawirus SARS-CoV-2 to nie przypadkowe zdarzenia, ale konsekwencja naszych działań - niebywale brutalnego ingerowania w środowisko przyrodnicze.

Takie obrazy większość z nas zna z filmów przyrodniczych - chyba, że nauczymy się nurkować. Niebawem nie będzie możliwości zmienienia perspektywy.

Dbanie o bioróżnorodność popłaca - również w sensie ekonomicznym

Finansowe koszty, jakie ponosimy dopuszczając do szerzenia się różnorodnych chorób, są olbrzymie. Eksperci Międzyrządowego Panelu ds. Bioróżnorodności i Usług Ekosystemowych (IPBES) informują, że zapobieganie pandemiom jest 100 razy tańsze niż aktualnie stosowane strategie wymagające prac nad szczepionkami czy szukaniem leków.

Ponadto każda choroba, która dotyka dużą część populacji światowej, wiąże się poważnymi konsekwencjami dla gospodarki - przestojami w produkcji i ograniczeniem efektywności. Zwyczajnie nie stać nas na to, aby chorować - dlatego niefrasobliwe podchodząc do kwestii środowiskowych, jednocześnie równie niefrasobliwie podchodzimy do swojego zdrowia co do zasobności portfela. Taka rozrzutność nie ma żadnych realnych korzyści, poza chwilową wygodą. A do tej przyzwyczailiśmy się w ostatnich dekadach wyjątkowo mocno: jednorazowe opakowania, fast food i fast fashion, nakręcona do granic możliwości konsumpcja to składowe naszej rzeczywistości, z którymi bardzo trudno się nam rozstać. 

Jak dbać o bioróżnorodność?

Nie masz związanych rąk. Możesz działać - i to już teraz. Kupuj tylko tyle, ile faktycznie potrzebujesz - przemyśl swój stosunek do rzeczy i posiadania. Wybieraj produkty wytwarzane lokalnie i te, które obarczone są jak najmniejszym wpływem na środowisko. Dowiedz się więcej o uprawie kawy, awokado, oleju palmowego i zastanów się, czy jesteś w stanie z nich zrezygnować lub kupować produkty fair trade. Masz ogródek? Przemyśl założenie łąki kwiatowej, sadź rodzime gatunki roślin, które są symbiotyczne dla lokalnych ptaków, owadów i małych zwierząt. Podróżując kieruj się zasadą “Leave no trace” czyli pozostawiaj otoczenie w takim stanie, jakim je zastałeś. Segreguj odpady i unikaj plastiku. Oszczędzaj wodę i prąd - zastanów się nad inwestycją w OZE i zbieraniem deszczówki. Szukaj informacji i dziel się nimi z innymi - działajmy razem świadomie.

Artykuły, które mogą Cię zainteresować

500 sekund o rynku nieruchomości #3 – luty 2021

O kredytach hipotecznych, większej dostępności finansowania zakupu mieszkań! O wyprowadzce poza miasto i o ekologii na mieszkanie.pl Świat nieruchomości w podsumowaniu miesięcznym, wspólnie z Fiat